Czy przy wymianie dekodera HD na 4K zakładać nową antenę satelitarną - Choosy

Opracował: Archie Wilson, Opublikował: Choosy

Wymiana dekodera HD na model obsługujący rozdzielczość 4K nie zmusza do natychmiastowej wymiany anteny, choć w wielu sytuacjach taki ruch bardzo się opłaca. Najistotniejsze jest, by sygnał docierał do odbiornika stabilnie, niezależnie od tego, czy oglądamy kanał w jakości HD, czy w ultrawysokiej rozdzielczości. Kiedy zestaw działa pewnie przy intensywnym deszczu, zwykle wystarczy podmiana samego dekodera. Jeżeli czasza ma już swoje lata albo obraz zacina się podczas niepogody, warto rozważyć montaż nowego talerza lub chociaż samego konwertera. W dalszej części tekstu zebrałem dla czytelników bloga Choosy najważniejsze informacje, które pozwalają samodzielnie ocenić, czy warto cokolwiek zmieniać.

Jako redaktor Choosy — australijskiej marki oferującej plakaty i nadruki artystyczne do wnętrz — opisuję czasem tematy pozornie odległe od dekoracji salonu. Telewizor stanowi dziś równie ważny element wystroju co obraz nad kanapą, dlatego temat wymiany dekodera oraz oceny stanu instalacji potraktowałem jako naturalny fragment aranżacji nowoczesnego wnętrza. W kolejnych poradnikach Choosy pojawia się też temat oświetlenia i akustyki pokoju telewizyjnego.

Prostą ocenę stanu anteny można przeprowadzić samodzielnie, korzystając z miernika sygnału albo wbudowanych wskazań dekodera. Do podmiany samego dekodera wystarczy kabel HDMI w standardzie High Speed i dostęp do gniazda elektrycznego. Montaż nowej czaszy w trudno dostępnym miejscu lepiej powierzyć doświadczonemu instalatorowi anten satelitarnych z miernikiem satelitarnym i precyzyjnym osprzętem do ustawiania.

Co będzie potrzebne do oceny i ewentualnej wymiany

Zanim zaczniesz pracę, zgromadź elementy, które przydadzą się zarówno do sprawdzenia istniejącej instalacji, jak i do montażu nowego talerza.

Nowy dekoder obsługujący rozdzielczość 4K, na przykład Polsat Box 4K, Polsat Box 4K Lite lub Canal+ 4K DualBox. (Pobierasz go zwykle w salonie operatora albo u kuriera.)
Kabel HDMI w standardzie High Speed o długości co najmniej 1,5 m. (Wystarczy do połączenia dekodera z telewizorem.)
Kabel koncentryczny 75 Ω z rdzeniem miedzianym, odporny na promieniowanie UV, o długości dopasowanej do trasy od anteny do telewizora. (Kable w czarnej powłoce są przeznaczone do prowadzenia na zewnątrz.)
Wtyki nakręcane typu F dopasowane do średnicy kabla (najczęściej 6,8 mm lub 7 mm). (Potrzebne są dwa wtyki, po jednym na każdy koniec.)
Nowy konwerter LNB w wersji 4K, na przykład Twin dla jednego dekodera z nagrywaniem lub Quad dla kilku odbiorników. (Sprawdź liczbę wyjść.)
Czasza o średnicy co najmniej 80 cm na zachodzie Polski, a najlepiej 90 cm w centrum i na wschodzie. (Konstrukcja stalowa ocynkowana sprawdza się w naszym klimacie.)
Uchwyt ścienny lub maszt o średnicy 38 mm lub 50 mm, dopasowany do ściany, balkonu lub komina.
Klucz płaski 10 mm, wkrętak krzyżakowy, cążki boczne, nóż montażowy. (Podstawowy zestaw narzędzi.)
Wiertarka udarowa z wiertłami do betonu Ø 10 mm oraz komplet kołków rozporowych. (Potrzebne przy montażu uchwytu do elewacji.)
Poziomica 40–60 cm oraz miernik sygnału satelitarnego. (Do kontroli pionu i precyzyjnego ustawienia czaszy.)

W trakcie pracy na wysokości niezbędna będzie pomoc drugiej osoby, która zabezpieczy drabinę i poda narzędzia.

Uwaga!

W zestawach operatorskich zwykle nie ma czaszy, konwertera, kabla, wtyków F, uchwytu ani masztu. Uchwyt trzeba dobrać do ściany, balkonu lub komina, a kabel kupić w sklepie RTV albo marketu budowlanym. Nowy konwerter LNB warto wybrać w wersji oznaczonej jako 4K lub DVB-S2X, ponieważ starsze modele mogą mieć zbyt wysoki współczynnik szumów.

Jak działa dekoder 4K w porównaniu z HD?

Starsze dekodery HD korzystały najczęściej z kompresji MPEG-4 (H.264), która wystarczała do obrazu w rozdzielczości 1920 × 1080. Wraz z wejściem telewizji 4K operatorzy zaczęli stosować kodek HEVC (H.265), umożliwiający dwukrotnie skuteczniejsze upakowanie danych przy tej samej jakości obrazu. Dzięki temu kanał 4K zajmuje mniej miejsca w transponderze, ale wymaga dekodera z obsługą HEVC.

Sygnalizacja jakości obrazu w dekoderach opiera się na dwóch paskach: sile sygnału (podawanej w procentach lub w dBm) oraz jakości, która odzwierciedla współczynnik błędów modulacji MER. Minimalna wartość MER dla kanałów HD to około 9–10 dB, natomiast dla obrazu 4K zaleca się utrzymywanie MER powyżej 12 dB. Im wyższy zapas mocy w instalacji, tym mniejsze ryzyko zakłóceń przy opadach i burzach.

Kiedy stara antena w zupełności wystarczy?

Część użytkowników od lat korzysta z czasz o średnicy 80 cm i konwerterów wyprodukowanych w ostatniej dekadzie. Jeżeli instalacja spełnia kilka warunków, wymiana dekodera na 4K nie pociąga za sobą wymiany talerza.

Czasza ma średnicę co najmniej 80 cm, nie nosi śladów rdzy, a jej powierzchnia nie jest odkształcona. (Drobne zarysowania lakieru nie mają znaczenia, ale wgniecenia już tak.)
Konwerter obsługuje pasmo 10,7–12,75 GHz i ma współczynnik szumów nie większy niż 0,3 dB. (Aktualne modele LNB oferują około 0,1 dB, co daje wyraźny zapas.)
Kabel koncentryczny jest stosunkowo nowy, nie ma przetarć, pęknięć izolacji i nie jest zbyt mocno zagięty. (Zużyty kabel potrafi tłumić sygnał bardziej niż zbyt mała czasza.)
Wskaźnik jakości w menu dekodera utrzymuje się powyżej 66%, a MER przekracza 12 dB. (To granica, przy której kanały 4K działają stabilnie.)
Podczas silnego deszczu lub śnieżycy obraz nie zacina się i nie pojawiają się kwadraciki. (To najlepszy test, że instalacja ma odpowiedni zapas mocy.)

W takiej sytuacji zwykle wystarczy podpiąć nowy dekoder do istniejącego kabla, wybrać w menu właściwą rozdzielczość wyjściową i przeprowadzić wyszukiwanie kanałów. Operatorzy udostępniają w dekoderach Polsat Box oraz Canal+ automatyczną aktualizację listy programów, więc ręczne strojenie nie jest konieczne. Warto też sprawdzić obsługę aplikacji strumieniowych, takich jak Polsat Box Go lub Canal+ Extra.

Kiedy warto rozważyć wymianę czaszy?

Są sytuacje, w których wstrzymanie się z wymianą talerza mija się z celem. Pierwszą oznaką kłopotów jest regularne zacinanie się obrazu podczas intensywnych opadów. W polskich warunkach pogodowych deszcz bywa tak obfity, że sygnał z satelity słabnie o kilka decybeli, a mała czasza nie jest w stanie go skompensować. Drugą przesłanką jest rdza na krawędziach czaszy oraz odkształcenia mechaniczne po zimowej śnieżycy albo silnym wietrze.

Oceniając stan instalacji, warto zwrócić uwagę na:

Ślady korozji na ramionach i uchwycie mocującym. (Rdza osłabia metal, ale też zmienia geometrię talerza.)
Luzy w mocowaniu konwertera do wysięgnika. (Drgający konwerter skutecznie psuje odbiór przy wietrznej aurze.)
Wtyki F pokryte zielonym nalotem albo poluzowane. (Korozja na złączu potrafi zjeść kilka decybeli sygnału.)
Kabel poprowadzony równolegle do przewodów elektrycznych. (Wymagana odległość od instalacji 230 V to co najmniej 10 cm.)

Jeżeli co najmniej dwa z powyższych punktów dotyczą Twojej instalacji, modernizacja staje się bardziej opłacalna niż kolejne strojenie starego zestawu.

Jaką średnicę czaszy wybrać?

Średnica talerza decyduje o tym, ile sygnału zostanie zebranego i skupionego w konwerterze. Zasada jest prosta: im większa czasza, tym większy zysk energetyczny wyrażony w decybelach i tym większa odporność na tłumienie wywołane deszczem.

60 cm — najniższa dopuszczalna średnica, spotykana jeszcze w starszych instalacjach z czasów platform Cyfra+ oraz Telewizja N. W zupełności wystarcza do odbioru podstawowych kanałów HD, ale przy 4K i intensywnym deszczu może być zbyt mała.
80 cm — uznawana za standard na zachodzie Polski. Przy odbiorze z pozycji Hot Bird 13°E zapewnia wystarczający zapas mocy do stabilnego odbioru kanałów 4K w letnich burzach.
90 cm — kompromis rekomendowany dla centrum i wschodniej Polski. Daje dodatkowe 3,5 dB zysku w porównaniu z czaszą 80 cm, co przekłada się na wyraźnie spokojniejszy obraz podczas sierpniowych nawałnic.
100 cm — wybór dla terenów o słabszej wiązce satelitarnej, w rejonach górskich oraz w miejscach narażonych na silny wiatr. Powierzchnia 100 cm jest ponad dwa razy większa niż 60 cm.

Wybór średnicy uzależnij od regionu, w którym mieszkasz, oraz od planowanej liczby dekoderów w domu. Przy dwóch lub trzech telewizorach warto od razu sięgnąć po czaszę 90 cm, ponieważ rozkład sygnału na kilka odbiorników obniża zapas mocy.

Czy sam konwerter LNB trzeba wymienić?

Konwerter (nazywany też LNB od angielskiego Low Noise Block) to urządzenie zamontowane na wysięgniku przed czaszą. Odpowiada za odbiór sygnału mikrofalowego, jego wzmocnienie i konwersję na niższe częstotliwości przesyłane kablem do dekodera. Starsze konwertery sprzed kilkunastu lat zwykle obsługiwały wyłącznie standard DVB-S i miały wyższy współczynnik szumów, co przekładało się na słabszy sygnał w dekoderze.

Nowoczesne modele oznaczone jako 4K lub DVB-S2X mają współczynnik szumów na poziomie 0,1 dB, obsługują pasmo 10,7–12,75 GHz i współpracują z operatorami działającymi w Polsce: Polsat Box, Canal+ oraz Orange TV. Przy wyborze wariantu zwróć uwagę na liczbę wyjść:

Single — jedno wyjście, do podłączenia pojedynczego dekodera. (Najtańsze rozwiązanie, ale bez możliwości nagrywania innej audycji niż oglądana.)
Twin — dwa niezależne wyjścia, pozwalające podłączyć jeden dekoder z funkcją nagrywania albo dwa niezależne dekodery.
Quad — cztery wyjścia dla większych instalacji, na przykład w domach z kilkoma pokojami. (Każde wyjście działa niezależnie.)
Unicable / SCR — wiele odbiorników na jednym kablu. (Wymaga dekodera obsługującego tę technologię, na przykład Polsat Box 4K lub Canal+ 4K DualBox.)

Jeżeli obecny konwerter ma więcej niż dziesięć lat i nie ma oznaczenia DVB-S2 lub 4K, warto wymienić go przy okazji podmiany dekodera. Koszt samego urządzenia jest niewielki, a różnica w stabilności odbioru potrafi być zauważalna od razu.

Jak przygotować się do wymiany?

Zanim wejdziesz na drabinę, zaplanuj kilka kwestii. Ustal miejsce montażu nowej czaszy — najlepiej w kierunku południowym, z czystą widocznością w stronę satelity. Przygotuj trasę kabla tak, by nie biegł równolegle do instalacji elektrycznej i nie był narażony na uszkodzenia mechaniczne.

Sprawdź, czy w kierunku satelity nie ma wysokich przeszkód terenowych (drzewa, kominy sąsiadów, słupy energetyczne) w odległości do 30 m. (Nawet pojedyncze drzewo liściaste potrafi tłumić sygnał w pełnym ulistnieniu.)
Wybierz uchwyt dopasowany do podłoża: ścienny do elewacji, balkonowy do balustrady, kominowy do przewodu kominowego.
Przygotuj kabel koncentryczny z zapasem 2–3 m względem zmierzonej trasy. (Nadmiar lepiej zwinąć w luźną pętlę niż skracać gotowy odcinek.)
Zadbaj o szczelne przejście kabla przez ścianę, na przykład przez przepust kablowy z uszczelką.

Montaż nowej anteny krok po kroku

Prace na wysokości zawsze wykonuj z drugą osobą, która przytrzyma drabinę i poda narzędzia. Poniższa instrukcja dotyczy wymiany starej czaszy na nowy talerz.

1. Zdejmij starą czaszę, poluzowując obejmy mocujące maszt. Jeżeli stary maszt jest prosty i nie nosi śladów rdzy, możesz go zostawić.

2. Zamontuj nowy uchwyt lub sprawdź pion dotychczasowego masztu za pomocą poziomicy. Dopuszczalne odchylenie od pionu nie powinno przekraczać 1–2°.

3. Złóż nową czaszę zgodnie z instrukcją producenta. Przykręć ramiona do lustra, zamontuj wysięgnik i konwerter w obejmie. Nie dokręcaj śrub regulacyjnych na sztywno.

4. Przygotuj końce kabla do montażu wtyków F. Zdejmij 10–12 mm izolacji zewnętrznej, odegnij oplot siateczki do tyłu, a następnie usuń 8 mm izolacji wewnętrznej, odsłaniając rdzeń miedziany.

5. Nakręć wtyki F na obu końcach kabla. Miedziany rdzeń powinien wystawać najwyżej 1 mm poza krawędź wtyku.

6. Podłącz kabel do konwertera LNB, a drugi koniec do wejścia LNB IN w dekoderze. Włącz dekoder i wejdź w menu informacji o sygnale (w dekoderach Polsat Box jest to zazwyczaj przycisk i przytrzymany przez 5 s).

7. Ustaw kąt elewacji i azymut czaszy wstępnie na podstawie danych dla Twojej miejscowości. Wartość elewacji dla satelity Hot Bird 13°E waha się w granicach 28–34°, azymut mieści się w przedziale 180–200°.

8. Powoli obracaj czaszą w poziomie o ułamki stopnia, obserwując pasek jakości w dekoderze. Po znalezieniu maksimum dokręć śruby azymutu.

9. Skoryguj elewację, lekko pochylając czaszę w górę lub w dół, a następnie obróć konwerter wokół osi wysięgnika o ±5–10° w poszukiwaniu najlepszej wartości MER. To tak zwany kąt skrętu, inaczej skew.

10. Po uzyskaniu stabilnych wskazań dokręć śruby regulacyjne, zabezpiecz połączenia wtyków F taśmą samowulkanizującą i uruchom wyszukiwanie kanałów. Sprawdź, czy kanały 4K pojawiają się na liście.

Uwaga!

Zbyt długie wystawienie miedzianego rdzenia poza wtyk F grozi zwarciem z oplotem, a w efekcie brakiem sygnału. Równie ważne jest, by w środku wtyku nie pozostały luźne druciki oplotu dotykające rdzenia — nawet jeden włosek potrafi skutecznie zepsuć odbiór.

Categories

Archive

1 Comments

Czy warto zamienić antenę satelitarną na telewizję internetową ?